Τα αρχαιότερα γνωστά ξύλινα εργαλεία παγκοσμίως, που χρησιμοποιήθηκαν πριν από 430.000 χρόνια, ανακάλυψε στη Μεγαλόπολη Αρκαδίας μια διεθνής ομάδα ερευνητών από τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελλάδα. «Αυτή η περιοχή ήταν πολύ σημαντική για την εξέλιξη του ανθρώπου σε όλη την Ευρώπη» επισημαίνει η Ελληνίδα επικεφαλής της έρευνας, παλαιοανθρωπολόγος, Κατερίνα Χαρβάτη.
Τα ευρήματα προέρχονται από την αρχαιολογική θέση Μαραθούσα 1, που χρονολογείται στην Κατώτερη Παλαιολιθική περίοδο, μια περίοδο που ξεκίνησε πριν από 2,5 εκατομμύρια χρόνια, διήρκεσε ως περίπου το 300.000 π.Χ. και χαρακτηρίστηκε από την εμφάνιση των πρώιμων ανθρώπων (ανθρωπίνοι) και των πρώτων εργαλείων. Η ανασκαφή στην περιοχή της Μεγαλόπολης είναι μακροχρόνια, από το 2013 οπότε κατά τη διάρκεια επιφανειακής έρευνας ανακαλύφθηκε η θέση Μαραθούσα 1 μέχρι το 2019, οπότε σταμάτησε η συστηματική ανασκαφή. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής βρέθηκαν λίθινα και οστέινα τέχνεργα, αντικείμενα δηλαδή που έχουν υποστεί επεξεργασία από τον άνθρωπο, αλλά και οστά θηλαστικών. Όμως, το ενδιαφέρον των ερευνητών συγκέντρωσε και κάτι ακόμα πιο σπάνιο: ξύλινα ευρήματα, τα οποία μελετήθηκαν ενδελεχώς.
Σε επιστημονικό άρθρο, με επικεφαλής την καθηγήτρια Κατερίνα Χαρβάτη, διευθύντρια του Senckenberg Centre for Human Evolution and Palaeoenvironment του Πανεπιστημίου του Tübingen, και την Δρ. Ανέμικε Μιλκς (Annemieke Milks) του Πανεπιστημίου του Reading, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PNAS, παρουσιάζεται η μελέτη 144 ξύλινων ευρημάτων της ανασκαφής της περιόδου 2015-2019. Από τη μελέτη αυτή προέκυψε με βεβαιότητα ότι δύο ευρήματα είναι ξύλινα εργαλεία. Το ένα είναι ένα κομμάτι μικρού κορμού σκλήθρου, σαν ραβδί, που φέρει σαφή σημάδια επεξεργασίας και σημάδια χρήσης και πιθανότατα χρησιμοποιήθηκε για σκάψιμο στις όχθες της λίμνης ή για την αφαίρεση φλοιού δέντρων.
Το δεύτερο είναι ένα πολύ μικρό κομμάτι ξύλου από ιτιά ή λεύκα, το οποίο επίσης παρουσιάζει σημάδια επεξεργασίας και πιθανά σημάδια χρήσης. Το εύρημα αυτό αποτελεί έναν άγνωστο μέχρι σήμερα τύπο εργαλείου και οι ερευνητές δεν έχουν καταλήξει σε συμπεράσματα για τη χρήση του. «Το εργαλείο αυτό διευρύνει τους ορίζοντες και τη γνώση μας για την τεχνολογία με την οποία δημιουργούσαν τα εργαλεία», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η επικεφαλής της μελέτης, Κατερίνα Χαρβάτη, κορυφαία ειδική στην ανθρώπινη εξέλιξη.
Το δεύτερο είναι ένα πολύ μικρό κομμάτι ξύλου από ιτιά ή λεύκα, το οποίο επίσης παρουσιάζει σημάδια επεξεργασίας και πιθανά σημάδια χρήσης. Το εύρημα αυτό αποτελεί έναν άγνωστο μέχρι σήμερα τύπο εργαλείου και οι ερευνητές δεν έχουν καταλήξει σε συμπεράσματα για τη χρήση του. «Το εργαλείο αυτό διευρύνει τους ορίζοντες και τη γνώση μας για την τεχνολογία με την οποία δημιουργούσαν τα εργαλεία», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η επικεφαλής της μελέτης, Κατερίνα Χαρβάτη, κορυφαία ειδική στην ανθρώπινη εξέλιξη.
