Σε μια ατμόσφαιρα μυσταγωγίας, όπου ο ήχος των κουδουνιών σμίγει με τους αρχέγονους ρυθμούς της γης, η ανατολική Μακεδονία και συγκεκριμένα η περιοχή της Δράμας ετοιμάζεται να υποδεχθεί την κορύφωση του Δωδεκαημέρου. Πρόκειται για έναν τόπο που, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στην ελληνική επικράτεια, έχει καταφέρει να διατηρήσει άσβεστη τη φλόγα παραδόσεων που χάνονται στα βάθη των αιώνων, έχοντας ευθείες αναφορές στη λατρεία του θεού Διόνυσου.
Καθώς ο χειμώνας βαδίζει προς το τέλος του και η φύση ετοιμάζεται για τη νέα καρποφορία, οι ντόπιοι αναβιώνουν έθιμα με έντονο παγανιστικό χαρακτήρα. Κύριοι πρωταγωνιστές σε αυτές τις λαϊκές τελετουργίες είναι οι μεταμφιέσεις, οι ζωόμορφες μάσκες, τα τραγούδια και οι αναπαραστάσεις, που έχουν έναν και μοναδικό, ιερό σκοπό: την εξασφάλιση της «ευετηρίας», δηλαδή της καλοχρονιάς, της υγείας και της πλούσιας σοδειάς.
Ουσιαστικά, μέσα από την έκσταση του χορού και την ανωνυμία που προσφέρει η μάσκα, ο άνθρωπος επιχειρεί να αποτινάξει τις κοινωνικές συμβάσεις και να επιστρέψει στην πρωταρχική του σχέση με τη φύση. Όπως επισημαίνει η φιλόλογος Κατερίνα Μανούση, τα δρώμενα αυτά καταργούν τις διακρίσεις φύλου και τάξης, επιτρέποντας στον συμμετέχοντα να γιορτάσει αυθόρμητα τον κύκλο της ζωής.
Συνολικά σε επτά χωριά της περιοχής (Μοναστηράκι, Ξηροπόταμος, Πετρούσα, Πύργοι, Καλή Βρύση, Βώλακας και Παγονέρι), από τις 5 έως τις 8 Ιανουαρίου, η παράδοση ζωντανεύει με έναν τρόπο μοναδικό.
Συνολικά σε επτά χωριά της περιοχής (Μοναστηράκι, Ξηροπόταμος, Πετρούσα, Πύργοι, Καλή Βρύση, Βώλακας και Παγονέρι), από τις 5 έως τις 8 Ιανουαρίου, η παράδοση ζωντανεύει με έναν τρόπο μοναδικό.
