Η Επτάνησος Πολιτεία: Η γέννηση ενός νέου ελληνικού κράτους
Η κατάληψη της Δημοκρατίας της Βενετίας από τις γαλλικές δυνάμεις υπό τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη το 1797 σηματοδότησε την ολοκληρωτική κατάρρευση της Ενετοκρατίας στα εδάφη της Ανατολής. Από τα ερείπια αυτής της εποχής, προήλθε το πρώτο αυτόνομο κράτος Ελλήνων μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Η παράξενη συμμαχία Οθωμανών και Ρώσων
Όπως τονίζει ο διδάκτωρ Ιστορίας Νίκος Κουρκουμέλης, η Επτάνησος Πολιτεία (1800-1807) προήλθε από μια ασυνήθιστη συνεργασία μεταξύ Οθωμανών και Ρώσων, οι οποίοι ενωμένοι προσπάθησαν να σταματήσουν την γαλλική επέκταση. Το 1799, οι ρωσικές δυνάμεις υπό τον ναύαρχο Ουσακώφ και οι οθωμανικές δυνάμεις υπό τον Καντήρ-Μπέη κατέλαβαν τα Επτάνησα, θεσπίζοντας μια ήπια κατοχή στην Κέρκυρα με στόχο τη δημιουργία ενός προτεκτοράτου, ανάλογου με αυτό της Ραγούζας.
Αυτονομία και Σύνταγμα
Στις 3 Μαρτίου 1800, με σουλτανικό φιρμάνι, αναγνωρίστηκε η αυτονομία της νέας κρατικής οντότητας, υπό την προστασία της Υψηλής Πύλης και τη στήριξη της Ρωσίας. Η Επτάνησος Πολιτεία οργανώθηκε ως ένα ενιαίο αυτόνομο ομοσπονδιακό κράτος και απέκτησε το δικό της Σύνταγμα, το οποίο συνέταξε ο Ζακυνθινός διπλωμάτης Γεώργιος Μοντενίγος. Ο πρίγκιπας Σπυρίδων Γεώργιος Θεοτόκης αναδείχθηκε ως ο πρώτος ηγεμόνας, διορίζοντας τον νεαρό Ιωάννη Καποδίστρια ως Γραμματέα του Κράτους.
Η σημαία και οι μνημειώδεις μάχες
Στην Κωνσταντινούπολη, οι απεσταλμένοι Αντώνιος-Μαρία Καποδίστριας και Νικόλαος-Σίγουρος Δεσύλλας παρουσίασαν τη νέα κυανή σημαία με τον χρυσό φτερωτό Λέοντα του Αγίου Μάρκου και τις επτά λόγχες. Υπό αυτό το εθνικό σύμβολο, το επτανήσιακό Σύνταγμα, μαζί με εξέχοντες κλέφτες όπως ο Κολοκοτρώνης, υπερασπίστηκε αργότερα τη Λευκάδα απέναντι στον Αλή Πασά.
Η βρετανική κυριαρχία και οι πολιτικές εξελίξεις
Η τύχη της Επτανήσου Πολιτείας συνδέθηκε αδιάσπαστα με τις διεθνείς συγκρούσεις. Μετά τη νίκη του Ναπολέοντα στο Αούστερλιτς και τη συνθήκη του Τιλσίτ, τα νησιά επανήλθαν υπό γαλλική διοίκηση, γεγονός που οδήγησε σε μια περίοδο πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής άνθησης, κατά την οποία ιδρύθηκε η Ιονική Ακαδημία και κατασκευάστηκε το εμβληματικό Λιστόν στην Κέρκυρα.
Ωστόσο, το 1815, η κυριαρχία μεταβιβάστηκε με τη δημιουργία του Ιονίου Κράτους υπό βρετανική προστασία. Στα μέσα του 19ου αιώνα, ο φιλελεύθερος Ύπατος Αρμοστής Λόρδος Σήτον προχώρησε σε συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που επέτρεψαν την ίδρυση πολιτικών κομμάτων, ανοίγοντας τον δρόμο για τις εσωτερικές αναταραχές.
Ο ριζοσπαστικός αγώνας και η Ένωση με την Ελλάδα
Το Ριζοσπαστικό Κόμμα Αρχών αναδείχθηκε ως ο καταλύτης για την εθνική αποκατάσταση. Το 1850, δώδεκα Ριζοσπάστες βουλευτές, με επικεφαλής τον Ιωάννη Δετοράτο Τυπάλδο, κατέθεσαν ψήφισμα για την ένωση με το Βασίλειο της Ελλάδας. Παρά την σφοδρή αντίδραση των Βρετανών, οι οποίοι προχώρησαν σε διώξεις και λογοκρισία, η ιδέα της ένωσης είχε ήδη εδραιωθεί στη συνείδηση της κοινωνίας.
Ακόμα και όταν το Λονδίνο διόρισε ως προσωρινό Αρμοστή τον φιλέλληνα Λόρδο Γκλαντστόουν προσφέροντας προνομιακές μεταρρυθμίσεις, οι Επτανήσιοι, με ηγέτες τους Κεφαλλονίτες, απέρριψαν τις προτάσεις. Μετά από επίμονες διαπραγματεύσεις, η Συνθήκη του Λονδίνου της 29ης Μαρτίου 1864 ενέτεινε τη διαδικασία της ένωσης και στις 21 Μαΐου 1864, με την αποχώρηση των βρετανικών στρατευμάτων, η Ένωση με την Ελλάδα πραγματοποιήθηκε.
